نجـــــم الثـــاقــب

در اصول فقه بین شیعه ، مشهور علما می گویند اماره طریق الی الواقع است ولی اگر به قطع برسیم و علمی که مارا به قطع رسانده را واقع می دانند
اما واقعیت این است که باید علم را دو شق کنیم
علمی که مکلف دارد نزد شارع دو شق است.بعضی از علم ها علم هستند و فرد را به واقع هدایت می کنند
اما بعضی از علم ها در نزد مکلف علم است ولی در نزد شارع جهل مرکب است.چرا که مکلفا از طریق حواس و عقل که مبرا از خطا نیستند به شناخت می رسد
و ممکن است برخی علومی که قطع و یقیین زاییده اند خودشان ولد الخطا باشند و مولودشان هم واقع نیست.و این شق از علوم را می توان گفت که نزد شارع مقدس منجزیت و معذریت دارد.چون مکلف تکلیفش ظاهریست و نه واقعی.
پس نتیجه اینکه هر علمی واقع نیست.خود علم هم برای انسان غیر معصوم مثل اماره طریق الی الواقع است فی الجمله.اما بالجله علم خود واقع است.